مراسم رونمايي از کتاب «ديوان کبير، کليات شمس تبريزي به تصحيح دکتر توفيق سبحاني درحالي برگزار شد که به اعتقاد بهاء الدين خرمشاهي اين تصحيح علي الاطلاق بهترين چاپ اين کتاب است.
خرمشاهي با بيان ويژگي هاي منحصر به فرد اين تصحيح ، آن را ازتصحيح مرحوم فروزانفر مهمتر دانست و گفت: در تصحيح توفيق سبحاني به يک نسخه که کامل ترين نسخه است ، استناد شده ، درحالي که نسخ جمع آوري شده از سوي مرحوم فروزانفر کامل نبود.
وي با يادآوري اين نکته که سبحاني نسخه اي را مبنا قرار داد که 96 تا 98 سال بعد از فوت مولانا نوشته شده است ، گفت: فريدون نافذ فيلم اين نسخه را دراختيار استاد فروزانفر قرار داد و فروزانفر به غير از نسخه فريدون نافذ از ده نسخه ديگر نيز استفاده کرده ؛ اما اين کار باعث کامل تر شدن تصحيح نشده است ، چرا که نقص ممکن است در افزودني هم باشد و مرحوم فروزانفر به گمان من هرچه جز نسخه فريدون نافذ را آورده ، زلالي اثر را از بين برده است.
خرمشاهي با بيان خدمات فرهنگي و علمي دکتر سبحاني ، دستيابي به جايگاه فعلي را توفيق سبحاني توصيف کرد و افزود: سبحاني در ايران و جهان مولوي شناسي شناخته شده است و بعد از مرحوم فروزانفر شخصيتي به اين بزرگي و تلاشگري و دقت نظر و وسعت کار در زمينه مولانا نداريم.
وي تصريح کرد: خواندن نسخه هرچقدر هم که زيبا و خوانا باشد، کار ساده اي نيست و کسي مي تواند آن را قرائت کند که عمري را در انديشه مولانا سير کرده باشد و سبحاني براي تصحيح ديوان کبير جز نسخه اصلي ، از نسخ ديگر قطع اميد کرده بود. در اين مراسم دکتر توفيق سبحاني با بيان اين که مرحوم زرين کوب تهيه کشف المصاريع مثنوي را به وي توصيه کرده است ، گفت: اين اتفاق سرانجام توسط نشر روزن محقق شد و اميدوارم در ديوان کبير هم اين اتفاق بيفتد. مصحح ديوان کبير تبديل بيت شمار به شمارنده غزل در چاپ کتاب را مانند خاري دانست که در چشمش مي خلد و تاکيد کرد در چاپ بعد اين اشکال را برطرف مي کنم.
سبحاني درباره ديگر مشکلات چاپ اين کتاب اظهار کرد: ما براي صرفه جويي در حجم ، تصميم گرفتيم اعراب را در پانوشت بياوريم که متاسفانه اين صرفه جويي باعث شده است درباره برخي کلمات نظير نفس ، خواننده دچار ابهام شود. سبحاني با تاکيد بر اين که از سال 1969 که کار را روي آثار مولانا آغاز کرده ، هيچ وقت خسته نشده ، اما فرسوده شده است ، گفت: سخنان محبت آميز دوستان آن فرسودگي را به شکفتگي بدل مي کند و اميدوارم بعدها اين کار را بي خارتر عرضه کنم.
توفيق سبحاني ادامه داد: متاسفانه غزليات الحاقي از شاعراني چون سنايي ، خاقاني و سلطان ولد حذف نشده ، اما در پانوشت توضيح داده شده است ، وي گفت: تصميم گرفتيم نخست ديوان را چاپ و سپس وجين کنيم. همچنين به درخواست يکي از حضار قرار شد با پيگيري سبحاني ، خرمشاهي و محقق کتاب مکتب مولانا نوشته دکتر منوچهر مرتضوي که در تبريز انزوا گزيده است ، از سوي انجمن آثار و مفاخر فرهنگي منتشر شود.
دکتر ملک يکي از استادان حاضر در نشست نيز با اشاره به حجيم بودن کتاب دو جلدي ديوان شمس گفت: اين کتاب يک کتاب شعر است نه يک فرهنگ لغت ، ولي اين کتاب با اين قطع و حجم قابليت استفاده براي لذت بردن از شعرها را ندارد و بايد در چند مجلد و قطعي متناسب تر منتشر مي شد.
کتاب ديوان کبير به تصحيح توفيق سبحاني را انجمن آثار و مفاخر فرهنگي ايران به مناسبت هشتصدمين سال تولد مولانا به چاپ رسانده است.